Archive for May, 2011

Tôi Đi Học ( 5 )

Truyện ngắn đặt ra những vấn đề gì :

Cách đặt vấn đề của nhà văn là : kể như  thế nào  , làm thế nào để kể một câu chuyện nghĩa là vấn đề cấu trúc của truyện ngắn .

Truyện ngắn thông thường có một dung lượng khoảng 1250 từ .  Nếu truyện ngắn có số lượng từ  ít hơn , có thể coi là truyện rất ngắn , truyện chớp nhoáng , hay còn gọi là truyện mi-ni.

Về cơ bản truyện ngắn có 2 kiểu cấu trúc : cấu trúc tuyến tính (linear) và cấu trúc phân mảng (modular)

Cấu trúc tuyến tính đặc biệt quan tâm đến cốt truyện , cốt truyện như  ta biết , bao gồm 5 bước ( giới thiệu , phức tạp hóa các hành động , cao trào , giải quyết , kết thúc ). Cốt truyện , thực ra là “cái này tiếp theo cái kia , rồi đến một cái khác nữa”. Ở các truyện hiện đại , nếu đi theo cấu trúc này , thường đến giai đoạn cao trào của cốt truyện , tác giả đặt vào đó một ẩn dụ  sâu  lắng.

Điểm nhìn ( point of view) của người kể chuyện trong loại cấu trúc tuyến tính thường là đứng ở một nơi nào đó quan sát , miêu tả , và điểm nhìn không hề thay đổi từ  đầu đến cuối .

Với cấu trúc phân mảng (modular), văn bản truyện được lắp ghép bởi những mảng trần thuật khác nhau mà nhìn bề ngoài có thể thấy là những khối rời nhau , ít hoặc không có liên hệ , nhưng thực ra là có mối liên hệ ngầm do chủ đề gắn kết lại . Như vậy , nếu ở cấu trúc tuyến tính , nhà văn miêu tả sự  việc theo trật tự  thời gian diễn biến thông thường như  trong thực tại  , thì ở cấu trúc phân mảng , cho phép nhà văn di chuyển ngược xuôi , đảo ngược về thời gian . Đặc biệt , nếu trong cấu trúc tuyến tính , điểm nhìn là tĩnh và chỉ có một điểm nhìn duy nhất từ  đầu đến cuối , thì ở cấu trúc phân mảng , người kể chuyện có thể thay đổi điểm nhìn .

Do có sự  ghép các mảng trần thuật khác nhau lại với nhau cho nên giữa chúng có nhiều khoảng trống . Nhờ vậy , có những  phần của câu chuyện diễn ra trong tưởng tượng của độc giả , chứ  không hiển lộ trong trang sách .

Tuy nhiên , ngoài 2 kiểu cấu trúc ấy ra , còn có một số cấu trúc khác nữa ,  cấu trúc mê cung , cấu trúc xoáy ốc , cấu trúc vòng tròn . Tìm kiếm cấu trúc là một vấn đề quan trọng bậc nhất của truyện ngắn hiện đại .

Câu đối tết  ( Tam Nguyên Yên Đổ )

Có là bao , ba vạn sáu ngàn ngày được trăm bận tết .

Ước gì nhỉ , một năm mười hai thắng cả bốn mùa xuân .

Tranh chúc tết ,  có bức tranh chúc tết có thêm tiền của vẽ hai chú bé cầm quả đào và phật thủ , tranh gà vì chữ  Kê  đọc gần như  chữ  Cát ( tốt )

CÔNG THỨC HẠNH PHÚC

Liệu người ta có đo lường được hạnh phúc ? Qua việc phỏng vấn khoảng 1000 người , các nhà tâm lý học tin rằng họ đã tìm ra một công thức cho hạnh phúc (HP)

HP = P + ( 5* E ) + ( 3 * H )

( HP càng lớn thì càng hạnh phúc )

trong đó :

– P là đặc điểm riêng  ( persolnal characterristics  –  như  ngoại hình , tính thích ứng hoàn cảnh ).

– E là sinh sống ( existence – sức khỏe , tiền bạc , bạn bè , vợ  con).

– H là “thứ bậc cao” (“higher order” – lòng tự  trọng , các tham vọng , óc trào phúng …)

Chúng ta có thể thấy vai trò quan trọng ( tuy không quyết định hoàn toàn ) của các điều kiện về đời sống ( hệ số 5) và các giá trị  tinh thần ( hệ số 3 )

Advertisements

Leave a comment »

Tôi Đi Học (4)

Bắt đầu từ  câu nói của một người thầy, nguyên văn : “Khi em viết văn , viết một câu em cũng phải đọc đi đọc lại , lọc bỏ đi những từ  thừa , thêm từ  thiếu , thay thế những từ  dễ dãi , cho kỳ câu văn chắc lại , ngân lên thì mới thôi . Với một câu văn em còn phải biên tập kỹ như  thế , vậy thì hà cớ gì cái cuộc sống của em , em lại không biên tập ?”

Tôi suy nghĩ nghiêm túc về ý tưởng “biên tập cuộc sống”  hay dễ hiểu hơn “biên tập cuộc đời ”

Tôi sẽ biên tập lại cuộc sống của mình để nó không miên man như  văn xuôi , mà gọn ghẽ như  toán học . với toán , cách giải hay trước hết phải là đúng . Và không có chuyện “đúng nhưng thừa” . thừa là sai , thiếu cũng sai . Đủ là đúng . chặt chẽ đi liền với gọn ghẽ . Cách giải hay nhất là cách giải ngắn gọn nhất . Bài toán sẽ trở nên tuyệt đẹp , đẹp như  một ngôi sao nhấp nháy trên trời đêm nếu không thừa một phép tính nào , một dấu chấm , phẩy nào .

PASSION … và niềm đam mê không thể lý giải

Có một câu đố học trò của bạn nhỏ học lớp 3 đố

Có một con sâu bò tới một dòng suối muốn sang bờ bên kia nhưng không có cầu hay cây que gì bắc ngang qua , dưới nước lại có cá dữ  chờ ăn thịt sâu . Hỏi làm sao chú sâu đi qua được dòng suối .

Câu trả lời mang tính “sinh học” vừa thú vị  vừa cực kỳ đơn giản . chú sâu bò lổm ngổm gặp một dòng suối không thể qua . Chú cuộn mình lại và làm một cái kén , vài ngày sau con sâu ấy hóa bướm , chui ra khỏi kén và du hành bằng đường không , có suối nào mà không qua được .

Sự  thăng hoa của PASSION… để hiểu  một chút cái diệu kỳ của cuộc sống này .

my weebly

my webs

my xanga

My livejournal

my typepad

Thơ và văn chẳng phải là gió nhưng cô định nó thật khó khăn , vì thế mà trên thế giới có bao nhiêu nhà văn thì có bấy nhiêu định nghĩa về chúng . Riêng với thơ, tất cả những định nghĩa riêng lẻ ấy đã tạo cho thể loại nhạy cảm nhất trong các thể loại nghệ thuật này một sự  phong phú mà các thể loại khác khó lòng sánh được.

Bước đi từ  ngữ  trong thơ

Nhớ từng bản khói rừng sương

Sớm hôm bếp lửa người thương đi về

Ở câu lục, từ ngữ mới bước tới “bản khói” đã vẽ lên một cảnh tượng có chiều rộng không gian . Chỉ cần một bước nữa , với “rừng sương” thì không gian đã mênh mang rộng lớn hơn nhiều. Thêm câu bát để thắp lên trong bản khói một bếp lửa xíu xíu với bóng dáng người con gái nhỏ , lại càng tôn lên cái rộng lớn chở che của núi rừng chiến khu Việt Bắc . Nghiêng phân tích , thưởng ngoạn về chiều kích thước không gian , trong hai câu mười bốn từ trên , chúng ta thấy quả nhiên bước đi từ ngữ trong thơ đã đạt một chất lượng khác thường . Bước đi của từ ngữ trong thơ có cái vẻ nhẩn nha , chậm rãi , “ăn dè”, tiết kiệm.

Tại sao từ  ngữ  trong thơ lại chọn hình thức “biểu diễn” kiểu như  vậy?

Có gì đâu , thơ không hề tự  mình tỏ vẻ như  vậy , mà chính vì đặc điểm tư  duy thơ đã quy định : bằng một lượng từ  ngữ  tối giản , hãy mở rộng vòng ôm càng xa càng sâu những cảm xúc , ý nghĩa. Có hàng trăm hàng nghìn và hơn thế ví dụ không khó tìm trong kho tàng thi ca dân gian , cổ điển và hiện đại Việt Nam. Bậc thi bá Tản Đà , cũng bằng bước đi của mười bốn từ  Việt Nam trăm phần trăm giản dị ông đã tạo một tiếng sét chia lìa vĩnh viễn trần giới và tiên giới ở bài Tống biệt lừng danh:

Cái hạc bay lên vút tận trời

Trời đất từ đây xa cách mãi

Nếu có bạn lại trưng lên ví dụ Truyện Kiều , chinh phụ ngâm …chẳng hạn , và bẻ rằng : từ ngữ ở những tác phẩm ấy chả dàn dạt những đội quân , hàng sóng lời chả tràn qua trang này trang khác là gì?

Tôi chẳng cảm thấy bị “chiếu bí” bởi cật vấn trên . Xin trả lời : Quả đúng như  bạn nêu , ở thể truyện thơ , ở thể ngâm khúc , thì ngắn chữ , ngắn lời làm sao được.Nhưng nếu bạn nhấc ra gần như bất kỳ một từ , một nhóm từ  nào trong hai áng thơ khá khổng lồ kia , thì mỗi từ , mỗi nhóm từ  đều có sức ôm chứa khơi gợi không phải một vài mà có khi dăm bảy nghĩa . Đến nỗi bây giờ và chắc mai sau người ta vẫn cứ  bàn về sức đặc sắc , sức cơi nới tầng tầng mở  rộng , “đổi mới” của ngữ  ngôn khác thường từng chữ  thơ , từng câu thơ.

Vinh quang bất tận của thi tài Nguyễn Du , Đoàn Thị Điểm và nhiều tác giả Việt Nam khác là đã tư  duy đúng theo kiểu thơ, tức là “đạo diễn” bước đi của từ  ngữ , các vị  đã tạo nên những khoảng không dường như  vô tận của cảm xúc và tư  tưởng sâu sắc thấm đẫm cảm xúc thi ca

Leave a comment »

Nhà Toán Học Quyến Rũ

Thời tôi còn đi học tôi thích học toán hơn học văn vì tôi thấy toán học quyến rũ hơn , lãng mạn hơn vì nó giải quyết vấn đề nhiều hơn và học nó làm ta điên nhiều hơn .

“Đến một lúc nào đó, bạn làm toán vì bạn thích chứ  không phải để chứng tỏ một cái gì nữa”.

“Câu hỏi hóc búa được trả lời bằng cách mở một cánh cửa sổ để nhận ánh sáng từ  bên ngoài”. ( Trích từ  blog của giáo sư  Ngô Bảo Châu )

Các nhà toán học, tới một đẳng cấp thượng thừa nào đó, làm toán vì niềm đam mê, vì ham muốn khám phá thế giới, chứ  chẳng phải để chứng tỏ một điều gì.

Cũng như  các võ sư  bậc thầy luyện võ chẳng phải để đánh nhau.

Grigory Perelman, nhà toán học người Nga từng từ chối giải thưởng một triệu USD, tuyên bố ông biết cách kiểm soát cả vũ trụ nên chẳng cần tới tiền.

Nhà Toán học lập dị  đang thất nghiệp lại không nhận tiền 1 triệu USD

Nhà toán học được xưng tụng là “người thông minh nhất thế giới” . Ông được …xin nhấn mạnh chữ  được ở đây

Trong cuộc phỏng vấn nhà toán học nhắc tới khái niệm trống rỗng. Ông cho rằng tình trạng trống rỗng tồn tại khắp nơi và con người có thể tính toán được nó.

“Tôi cùng các đồng nghiệp đã tìm ra cách tính toán sự  trống rỗng. Chúng tôi hiểu rõ các cơ chế lấp đầy những khoảng trống xã hội và kinh tế”, ông nói với nhà báo tuần trước.

Perelman nói nghiên cứu của ông có thể mở đường cho sự ra đời của nhiều ứng dụng to lớn trong nhiều lĩnh vực – từ công nghệ nano tới các bộ môn khoa học xã hội. Nó sẽ giúp nhân loại hiểu bản chất tự nhiên của vũ trụ. Do hoạt động nghiên cứu quá thú vị nên ông không còn thời gian cho những vấn đề khác.

“Tôi biết cách kiểm soát cả vũ trụ, vậy thì tại sao tôi phải theo đuổi một triệu USD?”

Perelman phát biểu: “Tôi không hứng thú với tiền bạc hay danh vọng. Tôi không muốn bị trưng bày như  động vật trong sở thú. Tôi không phải là một anh hùng toán học. Đó là lý do tại sao tôi không muốn mọi người nhìn mình”.

Nếu nhà văn là một người ăn mặc bảnh bao và chải chuốt mượt mà , họ  giống như  những con chữ  câu văn mà họ sáng tác ra  bay bướm , cầu kỳ đầy vẻ hào hoa thì ngược lại nhà toán học trông như  một người điên với mái tóc rối xù , ăn mặc thô kệch mang cái chất lập dị vì toán học đơn giản và thực tế 1 + 1 = 2 luôn luôn như  thế .

blog  myopera của tui

charon6561.blogspot.com

styx6561.blog.com

Leave a comment »