Archive for April, 2011

Lời Thì Thầm Của Mùa Xuân

Ngày xưa tôi được bà tôi kể rằng Phật Bà Quan Âm là người có nhiều phép màu nhiệm  . Người có một cái bình đựng thứ  nước quý , gọi là nước cam lộ và một cành dương liễu . Người thường nhúng cành cây đó vào bình nước rồi vảy vào chúng sinh , cứu họ thoát khỏi phiền muộn . Khắp nhân gian ai cũng chờ đợi sự  tế độ của người . Rồi tôi lại được nghe một chuyện nữa . Đó là chuyện thần Thái Bạch Kim Tinh có cây gậy màu nhiệm , chỉ  gậy vào cây đã héo , cây lại xanh tươi . Giờ tôi đã lớn , chẳng biết là có nên tin nữa hay không ( trước kia thì tin lắm ) . Nhưng tôi biết có một điều tôi đã tin : sự  hồi sinh của vạn vật khi mùa xuân đến  –  sự  nhiệm màu  của mùa xuân .

Mùa đông , cây trút lá . Ba tháng là 90 ngày cây khẳng khiu gầy guộc , chịu đựng gió sương , rét mướt . Để rồi một sớm,  xuân về. Mưa xuân cũng theo về .Như  đã hẹn lâu rồi .

Một năm bốn mùa đắp đổi , mỗi một mùa dường như  có một cái gì đó nổi trội lên , mà qua đó người ta cảm nhận được bước đi của thời gian . Với hạ là nắng , thu là gió heo may , đông là sương giá , riêng với xuân , đó là mưa . Mưa xuân không dầm dề nát đất thối cỏ như  mưa đầu thu , cũng không ồn ào náo động như  mưa rào tháng hạ . Mưa xuân dịu dàng xuống phố . Mưa xuân êm êm giăng mắc bất ngờ , đúng cái lúc người ta rộn ràng sắm tết . Mưa xuân đã đi vào tiềm thức và để lại dấu ấn đậm nét .

Ai cũng yêu mưa xuân . Nhưng thi nhân yêu mưa xuân hơn ai hết .Thi nhân mong mưa xuân . Mưa xuân bay và rồi ngưng đọng trong trang thơ  họ .

Và lòng ta không thể không xao xuyến khi nhớ lại những mùa xuân xưa mưa đổ bụi trên những bến sông rụng tơi bời hoa soan tím , trong bức tranh quê êm đềm của nữ  sĩ  sông Thương .

Vào  cữ  tháng  hai , cây bắt đầu hồi sinh . Từ  trong lớp vỏ già nua , khô cứng ấy lớn dần lên một cái mẩu nhỏ . Một mầm xinh nhú ra . Một sự  sinh thành. Có sự sinh thành nào mà chẳng trải qua đau đớn khó nhọc ? Cây bàng góc phố kia mồ côi suốt mùa đông , cành gân guốc như  bàn tay giơ ra giữa gió sương tê tái , bỗng hôm nay cựa quậy đâm chồi . Cả  cây đa nghìn tuổi nữa cũng vội vàng thay áo cho kịp sang hè xòe bóng mát , che rợp nhân gian .

Những chồi xuân xinh xắn nhú ra , tràn đầy nhựa sống . Chồi xuân bắt đầu từ mưa xuân . “Mùa xuân xanh” và “mùa xuân chín bắt đầu từ  chồi xuân .

Cây bắt đầu từ  đâu? Xanh bắt đầu từ  đâu ? Em đã buồn vì mùa đông cây trút lá .Em đã buồn vì mùa đông nghiệt ngã âm u , vắng màu diệp lục vậy thì hôm nay, hãy để ý màu xanh ấy khi còn chưa là xanh  .

Chồi xuân . Đấy là nơi hy vọng của cây , hy vọng của người . Tôi tin chắc rằng , ngày ấy , trong cái năm mà chàng Kim Trọng gặp Thúy Kiều nhân tiết thanh minh , cánh đồng cỏ non xanh rợn chân trời ấy phải xanh hơn những mùa xuân trước đó .

Mưa xuân màu nhiệm làm nên cuộc hồi sinh tuyệt vời của cỏ . Có phải mưa xuân là thứ  nước cam lộ  của phật bà trong tích truyện cổ mà bà tôi đã kể ngày xưa ?

Cây Sầu Đông

Mùa giêng hai . Mù sương càng bớt  thì mưa phùn bay càng nhiều. Bụi mưa li ti hàng triệu triệu hạt trắng đục rắc nhè nhẹ. Đất trời ẩm ướt và hơi lạnh.

Ấy là lúc xoan bắt đầu chuyển nhựa rùng rùng chuẩn bị cho mùa hoa mới.Cây xoan , có nơi gọi là cây sầu đông . Người nhà quê trồng xoan thành vườn hoặc dặm ở hàng rào để lấy gỗ và làm nhà , đóng tủ . Ngàn đời rồi , cây xoan có sức sống diệu kỳ và gần gũi vô cùng với người nhà quê.

Khoảng tiết Đông chí năm trước , xoan đã trút hết lá , chỉ còn gầy guộc , cành khẳng khiu. Âm thầm suốt cuối mùa đông tích nhựa đắng , để đầu tiết Kinh trập thân phận xoan gầy khẳng trào ra các đầu cành những lộc bé xíu xinh xinh như móng gà chíp , phủ một lớp lông tơ trắng mịn.

Rồi bẵng đi một dạo không để ý , sáng ra mắt nhắm mắt mở , bất chợt nhìn lên đã thấy các hoa soan tim tím lăn lăn nơi đầu cành . Và lại bất chợt giữa trưa nào đó , ngợp mắt , rợp trời hoa xoan bung ra trắng tím . Vẫn khẳng khiu , gầy guộc , cây đã kịp đâm chồi nẩy lộc non nhưng không níu giữ được hoa lìa cành . Hoa rơi rơi! Lúc đầu còn rơi nhẹ nhẹ , lắc rắc trên đầu , lên vai áo ; hoa bay xiên nghiêng rơi xuống mái rạ , đống rơm; sau thì rơi đầy. Bỗng dưng đến cuối chiều nào đó, lại thấy hoa đã rụng tơi bời trắng gốc , lấy tay vun lại , vốc được từng vốc cánh hoa tàn . Một chút bâng khuâng buồn . một chút nuối tiếc. Và nghĩ đến sự sinh thành.

Mùa sương mù bay , mùa ẩm ướt , mùa hoa nở và cũng là mùa muỗi sinh sôi nẩy nở . Người nhà quê bảo muỗi nhiều là do hoa xoan nở . Muỗi đầu mùa nhỏ li ti như hạt cám nhưng cắn đau nhay nháy . Bọn trẻ vừa lấy tay phủi muỗi vừa ngếch mắt lên cao ngóng chờ , mong cho quả xoan xanh lớn nhanh bằng đầu đũa , bằng ngón tay út . Hóp bánh tẻ xanh rờn chặt ra thành khúc làm nòng súng . Quả xoan cắt đôi làm đạn . Tuổi thơ đánh trận giả chẳng bao giờ vắng thiếu tiếng súng bắn soan đóp đóp và những lúc giận , dỗi , hờn.

Cái cảm giác muỗi cám cắn đau nhay nháy cứ ám ảnh khi mỗi độ giêng hai về . Cái hương hoa xoan ngan ngát và mùi quả xoan tươi hăng hăng đi theo mãi cuộc đời , không một loại nước hoa sang trọng đắt tiền nào át nổi. Nó không buông tha ta , nó luôn gợi ta nhớ nhung về tuổi thơ và một miền quê lấm láp , nghèo.

Bây giờ , nhà nhà xây mái bằng bê tông cốt sắt , gỗ xoan không còn chỗ làm cột , làm quá giang đòn bẩy. Đến cái trạn bát cũng bằng inox , bằng nhựa ; gỗ xoan đã ra rìa ngoài cuộc sống người dân quê. Không còn ai làm nhà bằng gỗ xoan . Không còn hoa xoan rụng trắng ngõ đất . Ai người trồng , ai người cần xoan nữa xoan ơi ?

Advertisements

Comments (2) »

Vật Lý ( physics ) – Khoa Học Lãng Mạn

Vật lý  là môn khoa học tự  nhiên trong đó có một phân môn cực kỳ hấp dẫn đó là Thiên Văn Học  môn khoa học nghiên cứu các vì sao .

Mời tất cả mọi người thư  giãn  với  ca khúc này ( hãy chú ý một vật hình tròn có vành sáng bao quanh hiện diện trên  bầu trời ) trước khi xem có đúng vật lý lãng mạn không nha

Ôi ! tôi thích 2 đường thẳng song song gặp nhau ở vô cực . Xin hãy cho tôi 1 điểm tựa tôi sẽ nhấc bổng trái đất lên .

Sự  lãng mạn của vật lý


Vật lý có lẽ là môn khoa học tự nhiên lãng mạn nhất trong các môn khoa học cơ bản. Sự lãng mạn của vật lý là ánh lấp lánh của những tinh cầu, là sự lung linh của những hành tinh trên dải Ngân Hà, là sự long lanh của những hạt cơ bản cấu thành nên vũ trụ, là sự tương đối và tuyệt đối của thời gian – không gian, và cả sự im lặng thách thức của siêu nhiên…

Như  cái vòng xoáy âm dương trong Thái cực đồ phương Đông, vật lý nghiên cứu từ những vấn đề vi mô nhất đến những vấn đề vĩ mô nhất của tự nhiên mà cuộc sống nhân loại không ngừng đi tìm lời giải đáp. Cuộc sống vốn chứa đầy những huyền ẩn, thậm chí những điều tưởng như giản đơn nhất cũng chứa đựng muôn vàn bí ẩn mà ta chưa khám phá hết. Thế nên trong hành trình đầy gian khó, với thiên chức nặng nề của mình, vật lý học đã hóa giải những bí huyền của tự nhiên và xã hội. Và nó còn tiếp tục giải mã những huyền bí ấy…

Cái nhìn của vật lý là cái nhìn chính xác, thậm chí là chính xác đến từng micromet, nanômet và hơn thế nữa, nhưng đôi mắt của vật lý là đôi mắt thi vị và lãng mạn khi nó hướng cái nhìn ấy lên bầu trời đầy sao, vào khoảng không bao la và thăm thẳm Thái dương hệ, vào tận thấu bản chất và những vận động bất tận của sinh thể, vật thể… Và đôi mắt lãng mạn đó thấu thị quá vãng, tiên lượng tương lai để rồi trở về với ánh mắt hồn nhiên mà thấu cảm, uyên thâm mà trong sáng ngây thơ thuở ấu thơ nhân loại.

Đôi mắt vật lý có phải là đôi mắt luôn suy tư, ưu trầm? Bất giác tôi chợt thấy đôi mắt ấy rất đỗi quen thuộc. Dường như là cái đăm chiêu trầm tư trong bức tượng Người suy tư thế kỷ của một nhà điêu khắc thời kỳ Phục Hưng.

Bức tượng đá tạc hình người đàn ông trong tư thế ngồi, cánh tay trần đặt lên vầng trán cao, ánh mắt miên man suy nghĩ. Người đàn ông vẫn ngồi đó từ thế kỉ ánh sáng, vẫn trăn trở những dòng ý nghĩ. Xung quanh pho tượng trắng, hàng bạch dương vẫn xào xạc lá và làn tuyết trắng vẫn rơi ngọt xuống bàn chân chàng. Và quanh đầu chàng là những dấu hỏi tại sao, những nguyên tử electron chuyển động theo quỹ đạo của vòng nguyệt quế khi chàng thốt lên “Oreka”… Hay dường như là ánh mắt ưu tư khi ngàn lần nhìn trái táo rơi của Isaac Newton, ánh mắt tinh anh trên Gương mặt thế kỷ XX A. Einstein pha chút mộng mị trong giấc chiêm bao với khát vọng ánh sáng về bản giao hưởng dở dang của Lý thuyết trường thống nhất. Hay ánh mắt cười vô ngần nhẹ mà thiên cao của Copernic, ánh mắt kiên nghị của Bruno trước khi bước lên giàn hỏa thiêu…

Niềm đam mê khoa học và cả lòng dũng cảm nữa đã chắp cánh cho sự lãng mạn của vật lý bay lên tới đỉnh Olympia của mình. Ở nơi đó sẽ không phải là nơi trú ngụ của các vị thần linh như trong thần thoại Hy Lạp, La Mã mà là nơi ngự trị của trí tuệ loài người, của niềm tin và những thành quả nghiên cứu khoa học của loài người. Ở nơi đó sẽ tràn ngập ánh sáng, đẹp đẽ và thiên lương. Vật lý lãng mạn hơn hẳn toán học, hóa học… và lãng mạn hơn bội phần có lẽ bởi nó nghiên cứu quang học và tương tác ánh sáng (dù là ánh sáng chói chang của vầng thái dương, ánh sáng lạnh cung Quảng Hà hay ánh le lói hắt ra từ phía cuối đường hầm) để thấy được ánh sáng khi là hạt khi là sóng và sự chuyển hóa thần kỳ giữa hai trạng thái đó…

Đức hạnh của nghệ thuật là niềm rung cảm hướng tới chân – thiện – mỹ và những giá trị nhân văn. Phẩm hạnh của triết học là hoài nghi. Và tôn giáo nặng trĩu đức tin. Còn phẩm chất của khoa học là ngạc nhiên trước những điều tưởng như hiển nhiên nhất. Ngạc nhiên ngước nhìn trái táo rụng xuống đất mà vật lý có được định luật vạn vật hấp dẫn, ngạc nhiên khi ngâm mình trong bồn tắm mà vật lý có được định luật Achimet. Ngạc nhiên, ngạc nhiên và ngạc nhiên… Những cái ngạc nhiên vĩ đại và lãng mạn.

Nếu thi ca đi tìm cái đẹp, triết học đi tìm sự khôn ngoan, tôn giáo đi tìm thần linh thì khoa học đi tìm sự thông thái. Vật lý trên con đường đi tìm sự thấu hiểu đã ấp iu một ước vọng khôn cùng là Lý thuyết cuối cùng (The Final Theory)

Lý thuyết cuối cùng  The Final Theory

như một biểu hiện tột cùng của sự lãng mạn.

Liệu chúng ta có thể nhận thức được bí mật cuối cùng của vũ trụ không? Thế giới hiện thực, vừa cụ thể vừa hết sức trừu tượng, vừa hỗn mang vừa trật tự, vừa mâu thuẫn lại vừa thống nhất. Vật chất và trường, năng lượng và khối lượng, không gian và thời gian, sóng và hạt, hạt và phản hạt… Những đặc tính đó lại chuyển hóa nhau bằng chữ Dịch.

Liệu chúng ta có thể biết cái không thể biết được hay không? Vật lý, cũng như thế giới khách quan mang trong mình những tính chất trái ngược nhau, mô tả khái quát hiện thực bằng những định lý, định luật, lý thuyết vừa hết sức chính xác, rõ ràng song cũng chính vì thế mà nó có một vẻ lãng mạn riêng…

Giấc mơ chú Cuội cung trăng bây giờ không phải là điều quá vời xa với loài người nữa, motip du hành xuyên không – thời gian trong chuyện Từ Thức gặp tiên về mặt lý thuyết cũng không phải là hoang đường nữa. Vật lý lãng mạn nhất trong các khoa học tự nhiên không phải vì nó gần gụi với thi ca bởi việc giải thích những bí ẩn mã hóa trong những huyền thoại ngàn xưa hay những chuyện viễn tưởng, giả tưởng mà vì nó triết thuyết. Như một vị thiền sư già ngồi công án bên gốc cây cổ thụ để chứng ngộ bản thân và cộng đồng trong tổng hòa các mối quan hệ tương hỗ trên hết thảy các lĩnh vực: tự nhiên, xã hội và tư duy.

Vật lý học không chỉ song hành cùng những bước tiến thăng trầm của văn minh loài người, nó cũng chính là lịch sử sự sống. Khoa học không biên giới, nghệ thuật có cội nguồn như ai đó đã từng nói thì vật lý học trên hành trình phát triển của mình đã bắt gặp nguồn cội sự sống. Là một khoa học chuyên ngành nhưng ở một góc độ, vật lý chạm đến những vấn đề cốt lõi của triết học là bản thể luận, nhận thức luận.

Không phải ngẫu nhiên mà Fritjof Capra thấy cái đạo của vật lý và viết thành sách nếu vật lý chỉ là một cái gì đó khô khan mà thiếu đi vẻ lãng mạn của mình. Chính sự lãng mạn sâu xa của vật lý đã cho ông cái nhìn uyên nguyên về thế giới và xã hội, về cội nguyên sự sống và ý nghĩa thâm nguyên của cuộc sống. Cuốn sách Đạo của vật lý (Nguyễn Tường Bách biên dịch) của ông là một tiếng nói về sự gặp gỡ giữa vật lý học hiện đại và triết học phương Đông ngàn xưa.

“Vật lý học hiện đại xác nhận một cách kỳ lạ một trong những ý tưởng cơ bản của đạo giáo Đông phương: tất cả mọi khái niệm mà ta dùng để mô tả thiên nhiên đều bị giới hạn; đó không phải là những đặc tính của thực tại như ta đã từng có khuynh hướng tin tưởng, mà chỉ là những sáng tạo của trí óc, chỉ là cái bản đồ chứ không phải sông núi, đất đai. Cứ mỗi lần ta nới rộng lĩnh vực của kinh nghiệm, những giới hạn của tư tưởng thuần lý trở thành hiển nhiên và ta phải thay đổi, có khi phải từ bỏ, một vài khái niệm mà ta có”.

Tự bản thân vật lý từ sâu xa đã mang trong mình tính lãng mạn, và điều lãng mạn nhất và cũng là huyền nhiệm nhất chính là nơi khởi thủy vạn vật mà vật lý học và tất thảy mọi khoa học cổ xưa và hiện đại đã, đang và sẽ mãi còn kiến giải. Cuộc thảo luận giữa các thuyết trình viên là các nhà khoa học GS.TS thiên văn học Nguyễn Quang Riệu, GS.TS vật lý Phạm Xuân Yêm, TS vật lý kiêm nhà Phật học Nguyễn Tường Bách tại Phật đường Khuông Việt (Paris, Pháp) ngày 29/5/2005 nói về sự tương đồng giữa thế giới quan vật lý học hiện đại và triết lý Phật giáo cũng minh chứng điều đó.

Bohm du nhập thuyết âm dương, Erwin Shrodinger viết Vệ Đà của một nhà vật lý, Nguyễn Tường Bách trình bày trong cuốn Lưới trời ai dệt?  từng bước đi lần mò của khoa học từ Aristote để giải thích vũ trụ và những lý thuyết của Phật giáo xưa 25 thế kỉ rồi mà nay hầu như mới là một tổng hợp so sánh lý thú giữa sự  phát triển của nhận thức về vũ trụ trong khoa học vật lý và vũ trụ  quan Phật giáo để thấy các nhà vật lý thiên văn đã gõ cửa tìm vào tòa nhà minh triết phương Đông, thắp thêm ánh sáng cho những câu hỏi mới mà họ đặt ra trong đầu.

Quả thực tôi không có ý định nói về sự gặp gỡ của văn minh phương Tây và văn hóa cổ phương Đông nhưng sự  lãng mạn của vật lý đã dẫn tôi đến giao điểm huyền vi đó. Có nhà vật lý trứ danh nào không mang một câu hỏi triết lý ở trong đầu về vật chất, về vũ trụ và có bao nhiêu những người khai phá ra Cơ học lượng tử  cũng đồng thời là triết gia?

Max Planck có bao giờ giấu giếm mình có một tâm hồn tôn giáo sâu sắc, Einstein có ngại ngần gì thốt ra những câu thán phục Phật giáo? Tách ra khỏi tôn giáo và thần quyền để trưởng thành, khoa học vật lý dường như bao giờ cũng trường tương tư  với triết lý và tính thiêng liêng. Khoa học cứ là khoa học và tôn giáo cứ là tôn giáo, nhưng hai dòng chảy thiên thu đó có chung một nhánh là vẻ đẹp tiềm ẩn của đời sống, sự lãng mạn của tâm hồn. Thế thì, sự lãng mạn của vật lý hay là sự lãng mạn của con người?…

Leave a comment »

Down in the Valley

Chân Quê

Nguyễn Bính

Hôm qua em đi tỉnh về
Đợi em ở mãi con đê đầu làng
Khăn nhung quần lĩnh rộn ràng
Áo cài khuy bấm, em làm khổ tôi!

Nào đâu cái yếm lụa sồi?
Cái dây lưng đũi nhuộm hồi sang xuân?
Nào đâu cái áo tứ thân?
Cái khăn mỏ quạ, cái quần nái đen?

Nói ra sợ mất lòng em
Van em em hãy giữ  nguyên quê mùa
Như  hôm em đi lễ chùa
Cứ  ăn mặc thế cho vừa lòng anh!

Hoa chanh nở giữa vườn chanh
Thầy u mình với chúng mình chân quê
Hôm qua em đi tỉnh về
Hương đồng gió nội bay đi ít nhiều.

Kính thưa ông NB tôi xin phép “bình ” đôi chút bài thơ  của ông

Tôi xin giới thiệu tôi là dốt văn đặc nên không dám chê bai gì bài thơ của ông . Tôi không hiểu ông đặt tên cho bài thơ là Chân Quê . Vậy Chân Quê là như  thế nào . Thôi thì ông đã phiêu diêu tới chín tầng mây rồi thì tôi cũng đành hiểu sao biết vậy  “Chân Quê nghĩa là người nhà quê chân chất ”

Tôi không biết gì cái thời trang mà ông mô tả cô gái nhà quê trong bộ trang phục lên tỉnh rồi về nhà . Dường như  tôi cảm giác ông đang mô tả một cô gái nhà quê quá cầu kỳ . Hunm  một cô gái à một con quỷ dạ soa thì đúng hơn .

Hoa chanh nở giữa vườn chanh chứ  không lẽ hoa chanh nở giữa vườn cà ? Bài thơ  quê mùa quá chẳng có gì lãng mạn cả . Có chút quê mùa ở miền quê Việt Nam  trước khi ta tìm đến một miền đất xa lạ đổi chút gió nồng

Down in the Valley

The Browns

Down in the valley, valley so low
Late in the evening, hear the wind blow
Hear the wind blow, love, hear the wind blow
Late in the evening, hear the wind blow.

Write me a letter, send it by mail
Send it in care of Birmingham jail
Birmingham jail, dear, Birmingham jail
Send it in care of Birmingham jail.

Roses love sunshine, violets love dew
Angels in heaven know I love you
Know I love you, dear, know I love you
Angels in heaven, know I love you…

Xuống dưới thung lũng, thung lũng thật trũng
Đêm đã khuya, nghe tiếng gió vi vu
Nghe tiếng gió vi vu, tình yêu ơi, nghe tiếng gió vi vu
Đêm đã khuya, nghe tiếng gió vi vu.

Viết cho anh một bức thư, rồi gửi qua thư
Gởi đến trại giam Birming nhờ chuyển thay
Trại giam Birmingham, em yêu dấu, trại giam Birmingham
Gởi đến trại giam Birming nhờ chuyển thay.

Hoa hồng yêu ánh nắng mặt trời, hoa violet yêu sương sớm
Các thiên thần trên trời biết anh yêu em
Biết anh yêu em, em yêu dấu, biết anh yêu em
Các thiên thần trên trời biết anh yêu em…

Comments (1) »